TĐ6ND được thành lập ngày 1/5/1954 tại Hà Nội. Là đơn vị Nhảy Dù VN sau cùng do người Pháp chủ trương thành lập và là đơn vị Nhảy Dù đầu tiên với thành phần quân nhân hoàn toàn Việt Nam (nhiều nhất là người Khmer Krọm Nam Kỳ) được lựa chọn kỷ lưởng từ TÐ19 Khinh Quân tại Cà Mau. Tiểu Đoàn gồm Bộ Chỉ Huy, Đại Đội Trợ chiến và 4 Đại Đội tác chiến.
Thiếu Tá Đổ Cao Trí là vị Tiểu Đoàn Trưởng của TĐ19 Khinh Quân được chuyển qua làm Tiểu Đoàn Trưởng đầu tiên của Tiểu Đoàn 6 Nhảy Dù. Khi Thiếu Tá Trí lên làm Chỉ Huy Trưởng Liên Đoàn Nhảy Dù ngày 29/9/1954 thì Đại Úy Thạch Con TĐP được chỉ định thay thế chức vụ Tiểu Đoàn Trưởng. Tiểu đoàn 6 Nhảy Dù thành hình trước khi Điện Biên Phủ thất thủ có 7 ngày vì vậy TĐ6ND chưa tham gia trận đánh nào trước ngày hiệp định Geneva được ký kết giữa các phe phái. Ngay sau đó một thời gian ngắn toàn bộ Tiểu Đoàn được di chuyển vào Nam và đóng tại Tân Sơn Nhì Gia Định và hoạt động trong khuôn khổ của Vietnamese GAP 3.
Những trận đánh đáng ghi nhớ của TĐ6ND :
- Ngày 1/5/1954 được thành lập tại Hà Nội. Và sau một thời gian ngắn di chuyển vào Sài Gòn
- Ngày 21/9/1955 do Đại Úy Nguyễn Văn Viên chỉ huy tham gia chiến dịch Hoàng Diệu tảo thanh lực lượng Bình Xuyên ở rừng Sác đến 24/10/1955.
- Ngày 5/11/1955 Khi kết thúc cuộc hành quân tiểu trừ tàn quân Bình Xuyên tại Sài Gòn - Chợ Lớn và Rừng Sác Sài Gòn, TĐ6ND và các đơn vị Nhảy Dù lại được điều động hành quân tại Núi Bà Ðen Tây Ninh để càn quét các lực lượng Cao Ðài ly khai.
- Ngày 26/11/1955 TĐ6ND và TĐ3ND tăng phái cho Sư Đoàn 11 khinh chiến trong chiến dịch Đinh Tiên Hoàng ở miền Tây truy lùng lực lượng của Tướng Lê Quang Vinh tức Ba Cụt (gồm 2 Trung Đoàn Lê-Quang và Trung Đoàn Nguyển Huệ) ở vùng Cái Dầu từ ấp Thanh Lợi đến xóm Láng.
- Ngày 12/12/1959 TĐ6ND cùng TĐ5ND hành quân vào Chiến Khu D để chận đánh địch quân trên đường rút lui vào Chiến Khu, sau khi chúng tấn công một Căn Cứ Trung Đoàn 10/SĐ7 Bộ Binh, thu hồi lại được số vũ khí và quân trang quân dụng bị địch chiếm đoạt.
- Ngày 1/11/1963 TĐ6ND (Thiếu Tá Lê Văn Đặng làm TĐT) do Đại Úy Vũ Thế Quang (một Đại Đội Trưởng) điều động từ Trung Tâm Huấn Luyện Vạn Kiếp tại Bà Rịa về Sài Gòn tham gia cách mạng lật đổ chính phủ Ngô Đình Diệm.
- Ngày 9/2/1965 từng đoàn trực thăng HU-1B đã bay rợp trời đến bốc Tiểu Đoàn 6 Nhảy Dù (Thiếu Tá Vũ Thế Quang TĐT) và TĐ5ND (Thiếu Tá Ngô Quang Trưởng TĐT) tại khu vực Trường Truyền Tin đưa vào vùng hành quân Hác Dịch để truy lùng hai Trung Đoàn Q761 Q762 của Cộng Quân.
- Ngày 1/11/1965 Tiểu Đoàn 6 Nhảy Dù do Đại Úy Nguyễn Văn Minh làm TĐT được không vận đến Trại LLĐB Đức Cơ cùng với Chiến Đoàn 2 Nhảy Dù do Trung Tá Trương Quang Ân chỉ huy để tiếp ứng cho các Lữ Đoàn Không Kỵ Hoa Kỳ trong chiến dịch Ia Drang.
- Tháng 9/1965 TĐ5 cùng TĐ6 (Chiến Đoàn 2) tham gia hành quân hổn hợp với Lữ Đoàn 173 ND Mỹ trong trận Bến Cát.
- Ngày 18/1/1966 Không vận bằng C130 đến Qui Nhơn tham dự cuộc hành quân Thần Phong 11 Bồng Sơn, Tam Quan. Ngày 28/1 cùng TĐ5ND chạm địch dữ-dội khi tấn công vào làng Gia Hựu. Thiếu Tá Nguyễn Văn Minh TĐT bị thương phải di tản.
- Ngày 31/1/1968 Khi Cộng quân tấn công vào Sài Gòn trong trận chiến Tết Mậu Thân Tiểu Đoàn 6 Nhảy Dù phối hợp với TĐ 8 Nhảy Dù đã hiện diện để bảo vệ Thủ Đô và thanh toán các đơn vị CS trong vùng cổng số 4 Bộ TTM và Trường Sinh Ngữ Quân Đội..
- Ngày 1/4/1968 TĐ6ND do Thiếu Tá Trương Vĩnh Phước làm TĐT đã được điều động cùng chiến đoàn 3 ND do Trung Tá Nguyễn Khoa Nam chỉ huy trong cuộc Hành quân Lam Sơn 207 A (Pegasus) giải vây căn cứ Khe Sanh.(TĐ3, 6, 8 Nhảy Dù)
- Ngày 19/4/1968 sau cuộc hành quân giải tỏa căn cứ Khe Sanh TĐ6ND lại được không vận về Huế để tham dự Hành quân Lam Sơn 216 (Delaware) tái chiếm Thung Lủng A-Shau.(LĐ3ND (TĐ3, 6, 8 ND)
- Ngày 1/5/1969 tại Bến Cồ Nổi Tây Ninh, TĐ6ND đã giao tranh dữ dội với 2 Trung Đoàn Công Quân. TĐ3ND được BCH/LĐ1ND điều động tới tiếp viện và ngày 19/5 lại giao tranh tiếp diển, 2 Trung đoàn 271 và 272 Cộng quân đã bị thiệt hại nặng gân như tan rã.
- Ngày 6/5/1970, trong cuộc Hành quân Toàn Thắng 43 bình Tây, TÐ6ND do Trung Tá Trương Vĩnh Phước làm Tiểu Đoàn Trưởng được thả vào vị trí phía Đông Bắc của căn cứ East I (TÐ3ND). TĐ6ND đã tung các Đại Đội tảo thanh quanh vị trí đóng quân của Tiểu đoàn và đã khám phá một hầm vũ khí toàn súng CKC còn mới nguyên trong bọc nhựa, cùng nhiều loại vũ khí khác và thuốc men. 4 chiếc trực thăng H34 chở liên tiếp mấy ngày chưa hết.
- Bắt đầu ngày 8/2/1971 TĐ6ND đã tham gia cuộc Hành Quân Hạ Lào Lam Sơn 719 đến ngày 6/4/1972. Tiểu đoàn 6ND chia thành 2 cánh, Cánh A do Trung Tá Trương Vĩnh Phước gồm các Đại Đội 60, 61 và 62 giữ an ninh cho BCH/LĐ2ND tại Tà Bạt, Cánh B gồm 2 Đại Đội 63 & 64 do TĐP Thiếu Tá Nguyễn Văn Đỉnh chỉ huy hoạt động phía Bắc của Alpha và Bravo.
- Ngày 4/4/1971, TĐ6ND do Thiếu Tá Nguyễn Văn Đỉnh làm TĐT cùng toàn thể LĐ2ND được không vận lên Pleiku từ phi trường Đông Hà bằng phi cơ C141 của Hoa Kỳ tăng phái cho Sư Đoàn 22 Bộ Binh để mở cuộc Hành Quân Quang Trung 22/2 giải tỏa áp lực địch quân quanh Căn Cứ 6 ở Kontum.
- Ngày 6/4/1972, Tiểu Đoàn 6 Nhảy Dù, cùng LĐ1 ND do Đại Tá Lê Quang Lưỡng chỉ huy di chuyển bằng đường bộ đến Lai Khê với nhiệm vụ tăng cường giải tỏa QL13 và giải vây An Lộc. Lai Khê là bản doanh của BTL/SÐ5BB.
- Lúc 14.30 giờ ngày 14/4/1972, TĐ6ND được trực thăng thả xuống tại một trảng trống giữa đồi Gió và đồi 169, đây là những chiến binh đầu tiên từ bên ngoài đã dũng cảm nhảy vào An Lộc để tăng cường chiến đấu bảo vệ một cứ điểm chiến lược quan trọng trong trận chiến Mùa Hè Đỏ Lửa.
- Ngày 4/6/1972, TĐ6ND lại được trực thăng vận xuống phía Bắc Căn Cứ Hỏa Lực Long Phi phía Nam thành phố An Lộc để giải tỏa QL13 từ Tân Khai hướng lên phía Bắc qua Xa Cam, Xa Trạch rồi Xa Cat. Và rồi đúng 17 giờ15 ngày 8 tháng 6, Đại Úy Ngô Xuân Vinh, Đại Đội Trưởng ĐĐ62, đứng lên mặt đường nhựa, ngã ba vào xã Thanh Bình (đồn điền Xa Cam) bắt tay với Đại Úy
Trương Ngọc Ni Đại Đội Trưởng 81 Nhảy Dù, đơn vị cực Nam của An Lộc để đánh dấu một chiến thắng quan trọng ngày giải tỏa AN LỘC.
- Ngày 8/5/1972 Tiểu Đoàn 6 Nhảy Dù, BCH/LÐ1ND cùng các Tiểu Đoàn 5, và 8 Nhảy Dù sau khi giải tỏa An Lộc được bổ sung quân số, tái huấn luyện và trang bị lần lược được không vận ra Huế tăng cường cho mặt trận Quân Khu I chuẩn bị tái chiếm Quảng Trị.
- Ðầu tháng 11/1972, TÐ6ND thay thế TĐ7ND trấn đóng căn cứ Anne (Động Ông Đô) TÐ6ND đã giao tranh ác liệt và gây thiệt hại nặng nề cho đối phương, hơn 2 Tiểu Ðoàn cộng quân đã bị loại khỏi vòng chiến. 2 ÐĐT/TÐ6ND bị thương, khoảng 150 HSQ & BS bị thương vong.
- Ngày 11/8/1974 Tiểu Đoàn 6 Nhảy Dù do Thiếu Tá Nguyển Hửu Thành làm Tiểu Đoàn Trưởng cùng toàn bộ LĐ3ND được lệnh di chuyển bằng phi cơ từ phi trường Phú Bài xuống phi trường Đà Nẵng trách nhiệm án ngử ở quận Hiếu Ðức sau khi bàn giao khu vực trách cho Liên Ðoàn 15 Biệt Động Quân / Quân Khu 1.
- Chiều ngày 19/3/1975 TĐ6ND cùng LĐ3ND đang trên đường về Sài Gòn sau khi được lệnh triệt thoái khỏi Đà Nẳng, được lệnh đổ quân xuống Cầu Đá Nha Trang để tăng viện cho mặt trận Quân Khu 2. Sau khi cập Bến Nha Trang, Lữ Đoàn 3 Nhảy Dù điều động 3 Tiểu Đoàn 2, 5 & 6 Nhảy Dù cùng một Tiểu Đoàn Pháo Binh 105 ly và Đại Đội 3 Trinh Sát Nhảy Dù đến lập tuyến phòng thủ dọc theo QL21 trên đèo M’Drak khởi đầu từ chân đèo Phượng Hoàng đến Khánh
Dương.
Tiểu Ðoàn Trưởng Tiểu Ðoàn 6 Nhẩy Dù :
1- Thiếu Tá Đổ Cao Trí. ( 1/3/1954 – 29/9/1954 ) Thiếu Tá Đổ Cao Trí làm Tiểu Đoàn Trưởng từ ngày thành lập cho đến ngày 29/9/1954 lên làm Liên Đoàn Trưởng Liên Đoàn Nhảy Dù thuộc Quân Đội Quốc Gia Việt Nam và bàn giao cho TĐP là Đại Úy Thạch Con.
2/ Ðại Úy Thạch Con. (29/9/1954 – 5/1955) thay thế Thiếu Tá Đổ Cao Trí đảm nhiệm chức vụ Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 6 cho đến Tháng 5/1954 thi bỏ đơn vị sang xứ Kampuchea. Đại Úy Nguyễn Văn Viên từ TĐ5ND được điều động sang nắm giử chức vụ TĐT/TĐ6ND.
3- Đại Úy Nguyển Văn Viên (23/5/1955 – 1957 ) Từ TĐ5ND sang giữ chức TĐT/TĐ6ND cho đến cuối năm 1957 ông bị giải ngũ và Đại Úy Dư Quốc Đống đang chỉ huy Trung Tâm Huấn Luyện Quân Sự của Liên Đoàn Nhảy Dù được chỉ định thay thế.
4- Ðại Úy Dư Quốc Ðống (12/1957 -1959) Đại Úy Dư Quốc Đống đảm nhận chức vụ TĐT/TĐ6ND đến đầu năm 1959 ông được thuyên chuyển về làm TĐT/TĐ1ND và bàn giao lại cho Đại Úy Đỗ Kế Giai.
5- Ðại Úy Ðổ Kế Giai (1959 – 1962) Đại Úy Đổ Kế Giai đảm nhiệm chức vụ Tiểu Đoàn Trưởng TĐ6ND cho đến khi lên làm Chiến Đoàn Trưởng Chiến Đoàn 2 Nhày Dù.
6- Thiếu Tá Tông Hồ Hàm (1962) Từ Phủ Tổng Thống về làm TĐT TĐ6ND một thời gian ngắn.
7- Đại Úy Lê Văn Đặng (1962 – 1/11/1963) Đại Úy Lê Văn Đặng thay thế Thiếu Tá Tống Hồ Hàm làm Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 6 Nhảy Dù đến ngày 1/11/1963 thì bị Đại Úy Vũ Thế Quang thay thế để điều động đơn vị tham gia đảo chánh Tổng Thống Ngô Đình Diệm.
8- Đại Úy Vũ Thế Quang (1963 – 1965) Đại Úy Vũ Thế Quang điều động TĐ6ND tham gia cách mạng thành công và được thăng cấp Thiếu Tá và vẫn duy trì chức vụ TĐT đến năm 1965 mới bàn giao lại cho Đại Úy Nguyễn Văn Minh.
9- Đại Úy Nguyễn Văn Minh (1965-30/6/1966 ) Đại Úy Nguyễn Văn Minh đảm nhiệm chức vụ TĐT TĐ6ND, sau trận Ia Drang được thăng cấp Thiếu Tá tại mặt trận. Đến ngày 30/6/1966 Thiếu Tá Minh bị thương trong cuộc hành quân Thần Phong 11 tại Tỉnh Bình Định và Thiếu Tá Trương Vĩnh Phước thay thế.
10- Thiếu Tá Trương Vĩnh Phước (1966 - 4/1971) Thiếu Tá Trương Vĩnh Phước giử chức vụ TĐT TĐ6ND cho đến sau trận Hạ Lào tháng 4 năm 1971 bàn giao lại cho Thiếu Tá Nguyễn Văn Đỉnh để đảm nhiệm chức vụ Lữ Đoàn Trưởng Lữ Đoàn 3 Nhảy Dù
11- Thiếu Tá Nguyễn Văn Đĩnh (4/1971 – 11/72) Thiếu Tá Nguyễn Văn Đỉnh thay thế Trung Tá Trương Vĩnh Phước cho đến tháng 11/1972 trong cuộc chiến Mùa Hè Đỏ Lửa Trung Tá Đỉnh được chỉ định làm Lữ Đoàn Trưởng LĐ1ND và bàn giao lại cho Thiếu Tá Nguyễn Văn Thành
12- Thiếu Tá Nguyển Văn Thành (11/1972 - 30/3/1975) Thiếu Tá Nguyễn Văn Thành nắm giử chức TĐT/TĐ6ND cho đến ngày 30/3/1975 bị Cộng quân bắt giử sau khi mặt trận Khánh Dương bị cộng quân tràn ngập.
13- Thiếu Tá Trần Tấn Hòa ( 1/4/1975 – 30/4/1975 ) Sau khi Thiếu Tá Nguyễn Văn Thành bị Cộng quân bắt ngày 30/3/1975 tại Khánh Dương, BTL/SĐND chỉ định Thiếu Tá Trần Tấn Hòa, TĐP lên thay thế cho đến ngày cuối cùng 30/4/1975.
Tài liệu tham khảo:
- 6e bataillon de parachutistes vietnamiens on Wikipedia L’encyclopedie libre
- Insignia of The Republic Of VietNam Airborne Division copyright @ 2002 by Harry F. Pugh
- Phỏng vấn trực tiếp một số chiến hữu và Niên Trưởng trong SĐND:
Trích từ quyển ‘20 Năm Chiến Sự’’- Binh chủng Nhảy Dù
Đại Úy Võ Trung Tín - Tiểu Đoàn Truyền Tin SĐND – 714-856-9202
Đại Úy Nguyễn Hữu Viên - Tiểu Đoàn 3 Nhảy Dù – 714-897-1435
Tân Sơn Hòa chuyển
